Jeotermal Litvanya için stratejik bir enerji kaynağı olabilir
Klaipeda, Litvanya (kaynak: Mantas Volungevicius , CC BY 2.0 , Wikimedia Commons aracılığıyla)
Merve Uytun
21 May 2025
KTÜ’lü bilim insanı Mayur Pal, başarısızlıkla sonuçlanan Klaipeda projesinden edinilen deneyimlere dayanarak Litvanya’da ısıtma amaçlı jeotermal enerji gelişimi için potansiyele dikkat çekiyor.
Litvanya, özellikle Batı bölgesinde, ısıtma için jeotermal enerji potansiyeline sahiptir, ancak gelişimi için yatırım ve siyasi destek gerekmektedir. Bu, Kaunas Teknoloji Üniversitesi (KTU) Matematik ve Doğa Bilimleri Fakültesi ve disiplinler arası prototip laboratuvar merkezi M-Lab’daki JeoEnerji Araştırma ve Yenilik Laboratuvarı Başkanı Profesör Mayur Pal tarafından belirtilen birçok noktadan sadece biridir.
Litvanya’daki jeotermal operasyonlara ilişkin kısa bir deneyim
Litvanya, Baltık Denizi kıyısındaki batı bölgesinde Klaipeda şehrindeki Klaipeda gösteri tesisiyle jeotermal ısı operasyonlarında zaten bir miktar deneyime sahipti. Proje için 1997’den 1998’e kadar dört kuyu açıldı, her biri 1000 metre derinlikte Alt Devoniyen kumtaşını hedef aldı. Tesis 2000 yılında inşa edildi ve mevcut bir bölgesel ısıtma şebekesine ısı sağladı.
Klaipeda’da operasyonların başlangıcından bu yana teknik zorluklar yaşandı. Jips çökelmesi gözlemlendi ve enjeksiyonlukta sürekli bir düşüş yaşandı. Hem üretim hem de yeniden enjeksiyon için akış hızları beklenen rakamların çok altındaydı.
Sonraki yıllarda, yan yol kuyusu delme, kimyasal arıtma ve radyal jet delme gibi düzeltici önlemler alındı. Bunlar yalnızca marjinal iyileştirmelerle sonuçlandı. 2017’ye gelindiğinde, operatör Geoterma operasyonlarını kapattı ve 3 milyon avrodan fazla borcuyla iflasını ilan etti.
Yeraltı bilgileri daha fazla gelişmeyi destekliyor
Yine de Klaipeda’daki deneyim, Devoniyen akiferlerindeki sıcaklıkların, elektrik üretimi için çok düşük olsa da, ısıtmayı destekleyecek kadar yüksek olduğunu kanıtladı. Pal, Batı Litvanya’daki 1000-1500 metre derinlikteki jeotermal kaynakların yaklaşık 45-46°C sıcaklığa sahip olduğunu ve yüksek gözenekli kumtaşı katmanlarında barındırıldığını belirtiyor.
Pal ayrıca şunları ekledi: “Daha derinde, yaklaşık 2-2,5 bin metrede, sıcaklıkları yaklaşık 96°C’ye ulaşan diğer kumtaşı yatakları bulunur. Bu katmanlar teorik olarak elektrik üretimi için daha uygundur, ancak kaliteleri büyük ölçüde konuma bağlıdır: Orta Litvanya’da, bu yataklar daha iyi gözenekliliğe ve geçirgenliğe sahipken, Batı Litvanya’da bu özellikler daha zayıftır. “
Stratejik bir enerji kaynağı
Jeotermal kaynağın sınırlamalarına rağmen Pal, Litvanya’nın Baltık bölgesinde jeotermal alanında lider olabileceğini belirtiyor. Ayrıca, jeotermalin ısıtma için kullanılması ülkenin ithal elektrik ve gaza olan bağımlılığını azaltabileceğinden, enerji geliştirme için stratejik bir seçenektir. “Kambriyen jeotermal sistemlerinden birkaç yüz MW elektrik ithalatını telafi edebilir ve Devoniyen akiferleri bölgesel ısıtma ağlarında biyokütle veya gaz kullanımının yerini alabilir.”
“Kambriyen sistemlerindeki yenilenebilir enerji kaynaklarının yüzde 45’lik payının yüzde 5-10’unu jeotermal enerji oluşturabilir ki bu da yaklaşık 50-100 MW’tır” diyor.
Jeotermalin istikrarı, çok yönlülüğü ve kesintisiz bir tedarik sağlama yeteneği, jeotermalin benzersiz güçlü yanlarından bazılarıdır. Geliştirilen kapasite mütevazı olsa da, jeotermal, güneş ve rüzgar enerjisinden gelen dalgalanan çıktıları dengelemeye yardımcı olmak için temel kapasiteyi sağlayabilir.
Kaynak: ThinkGeoEnergy
