COP31’de 2050 için 12 kat jeotermal büyüme hedefi açıklanacak

COP31 Türkiye - Antalya (Kaynak: Etkinlik resmi web sitesi)

Merve Uytun 8 Kas 2026

Türkiye COP31 Başkanlığı ve Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), COP31 Küresel Jeotermal Hedefi 2050 (COP31 Global Geothermal Ambition 2050) girişimini 10 Kasım 2026 tarihinde Antalya’da resmen başlatacak. Girişim, elektrik üretimi ve ısı kullanımına yönelik jeotermal enerji arzının 2050 yılına kadar 2025 seviyesinin 12 katına çıkarılmasını ortak hedef olarak belirliyor.

Hükümetler, finans kuruluşları, şirketler ve uluslararası kuruluşlar, bu hedef doğrultusunda iş birliği içinde ve hızlı bir şekilde çalışmaya yönelik niyetlerini açıklayarak girişime destek vermeye davet ediliyor. Gönüllülük esasına dayanan bu destek mekanizması, katılımcıların kendi enerji politikaları, planları ve stratejileri üzerindeki yetkilerini tamamen korumalarına olanak tanıyor. Her ülkenin hedefe ulaşma yolu; sahip olduğu kaynak potansiyeline, mevcut durumuna ve ulusal koşullarına göre farklılık gösterebilecek.

12 kat büyüme hedefi rakamlarla ne anlama geliyor?

Hedef, IRENA’nın temel yayınlarından biri olan Dünya Enerji Dönüşümü Görünümü 2026 (World Energy Transition Outlook 2026) raporunda ortaya konulan, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlandırma hedefiyle uyumlu enerji dönüşümü senaryosuna dayanıyor.

Bu senaryoya göre, elektrik ve ısı üretimine yönelik toplam birincil jeotermal enerji arzının 2025 yılındaki yaklaşık 2,5 eksajul (EJ) seviyesinden 2050 yılında yaklaşık 31 EJ’ye yükselmesi öngörülüyor.

Jeotermal elektrik üretimindeki kurulu gücün ise aynı dönemde 15,6 GW’tan 193 GW’a çıkması hedefleniyor. Bu, 2050 yılına kadar yılda ortalama yaklaşık 7 GW yeni jeotermal kapasitenin devreye alınması anlamına geliyor.

Son yıllarda yıllık jeotermal kapasite artışı 200–400 MW aralığında gerçekleşti. ThinkGeoEnergy verilerine göre, Kasım 2026 itibarıyla dünya genelindeki toplam jeotermal elektrik üretim kapasitesi 17.479 MW seviyesinde bulunuyor.

Girişim yalnızca elektrik üretimini değil, jeotermal enerjinin doğrudan ısı kullanımını da kapsıyor. Elektrik üretimine ilişkin hedef, COP31 Başkanlığının 35’e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü (35-by-35 Global Electrification Pledge) kapsamında, elektriğin küresel nihai enerji tüketimindeki payını 2035 yılına kadar %35’e çıkarma amacıyla da uyum gösteriyor.

Enerji güvenliği, sanayi ve yeni nesil teknolojiler

Küresel Jeotermal Hedefi’nin taahhüt metninde enerji güvenliği öncelikli konular arasında yer alıyor. Metin, jeotermal enerjinin güvenilir elektrik ve ısı arzı sağlamadaki, enerji kaynaklarını çeşitlendirmedeki ve fosil yakıtlara bağımlılığı azaltmadaki rolünü vurguluyor.

Ayrıca yerli jeotermal enerji kaynaklarının değerlendirilmesinin sanayinin rekabet gücünü artırma, yerel ekonomik değer yaratma ve istihdam oluşturma bakımından sağlayabileceği faydalara dikkat çekiliyor.

Girişime katılan tarafların, ulusal politika çerçevelerinin güçlendirilmesi konusunda taahhütte bulunmaları bekleniyor. Bu kapsamda izin süreçlerinin zamanında tamamlanması, öngörülebilir yatırım koşullarının oluşturulması ve elektrik şebekeleri ile ısı dağıtım ağlarının koordineli biçimde geliştirilmesi öne çıkıyor.

Katılımcılar ayrıca arama faaliyetlerinden kaynaklanan risklerin azaltılması ve uygun maliyetli finansmana erişimin iyileştirilmesi yoluyla kamu ve özel sektör yatırımlarını desteklemeyi taahhüt edecek.

Girişim, projelerden etkilenen toplulukların ve yerli halkların haklarına saygı gösterilmesini de katılımcıların sorumlulukları arasında tanımlıyor.

Katılımcılar, IRENA’nın mevcut raporlama süreçleri gibi mekanizmalardan yararlanarak ortak hedefe yönelik ilerlemenin nasıl değerlendirileceği konusunda da mutabakata varacak.

Küresel Jeotermal Hedefi COP31’de açıklanacak

Küresel Jeotermal Hedefi, 10 Kasım’da IRENA ve COP31 Başkanlığı tarafından ortaklaşa düzenlenecek Bakanlar Düzeyinde Yuvarlak Masa Toplantısı’nda resmen başlatılacak.

Toplantı, 13.00–14.00 saatleri arasında Özel Etkinlik Salonu 4’te (Special Event Room 4) gerçekleştirilecek.

Açılış konuşmalarını Türkiye Cumhuriyeti Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera yapacak.

IRENA Ülke Katılımı ve Ortaklıklar Direktörü Gürbüz Gönül, Küresel Jeotermal Hedefi’ni tanıtacak ve bakanlar ile üst düzey hükümet temsilcilerinin katılacağı panelin moderatörlüğünü üstlenecek.

Panelde, ülkelerin mevcut planları ve politikaları aracılığıyla küresel jeotermal hedefe nasıl katkı sağlayabilecekleri ele alınacak. Etkinliğin kapanışından önce hükümetler ve diğer paydaşlar, girişime desteklerini açıklamak üzere davet edilebilecek.

Girişimin taahhüt metnine COP31 Küresel Jeotermal Hedefi 2050 belgesinden ulaşılabiliyor.

Hedeften uygulamaya: 13 Kasım’da ikinci toplantı

Girişimin uygulama aşamasına odaklanan ikinci bir yuvarlak masa toplantısı ise 13 Kasım’da gerçekleştirilecek.

“Hedeften Uygulamaya: Jeotermal Elektrik ve Isı Kullanımını Yaygınlaştırmak İçin Sanayi Ortaklıkları” (From Ambition to Delivery: Industry Partnerships to Scale Geothermal Power and Heat) başlıklı toplantı, COP31 Başkanlığı ve IRENA tarafından Küresel Jeotermal İttifakı (Global Geothermal Alliance – GGA) aracılığıyla ortaklaşa düzenlenecek.

Etkinlik, 10.00–10.45 saatleri arasında Antalya Expo Center’daki COP31 Mavi Bölge’de, Türkiye Pavyonu’nun 3 numaralı salonunda (B310) yapılacak.

Toplantıda politika yapıcılar, proje geliştiriciler, teknoloji sağlayıcıları, yatırımcılar, çok taraflı finans kuruluşları ve enerji kullanıcıları bir araya gelecek.

Amaç, finansman, risk azaltma, teknoloji, izin süreçleri ve proje geliştirme konularında sektör öncülüğünde öneriler hazırlanması olacak. Özellikle finansman sağlanabilir projelerin geliştirilmesi ve güçlü bir proje portföyünün oluşturulmasına odaklanılacak.

Tartışılacak konular arasında, gelişmekte olan ülkelerde sermaye maliyetlerini düşürebilecek finansman araçları ve jeotermal arama risklerini azaltmaya yönelik mekanizmalar da bulunuyor.

Katılımcılar ayrıca jeotermal kaynakların enerji talebiyle buluşturulabilmesi için gerekli politika düzenlemelerini, altyapı yatırımlarını ve enerji alım anlaşmalarını değerlendirecek.

Küresel Jeotermal Hedefi’ne katılmak isteyen ülkeler ve kuruluşlar, [email protected] adresinden Küresel Jeotermal İttifakı ile iletişime geçebilecek.

Kaynak: ThinkGeoEnergy