Japonya Liderliğindeki Araştırma Grubu Sondaj ile Mantoyu İncelemeye Hazırlanıyor

Derin sondaj projesini gerçekleştirecek japon sondaj gemisi Chikyu (Kaynak: Wikipedia.org)

Eren Günüç 16 Nis 2017

Dünya Toprak Bilim ve Teknolojisi Ajansı (JAMSTEC) önderliğindeki uluslararası bir araştırma grubu olan Dünya’nın manto’sunun  ilk defa doğrudan delinmesini amaçlayan bu araştırmaya, Eylül ayındaki Hawaii’deki sularda bir ön araştırma ile başlayacak.

Bu alanın sondaj için önde gelen bir aday olduğu düşünülmektedir. Japonya, Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa’daki araştırmacılar da dahil olmak üzere araştırma grubu, sondaj için uygun bir yer bulmak için alanın yer altı yapısını yoğun bir şekilde araştırmayı planlıyor.

JAMSTEC ve ortakları, Japonya’nın derin deniz bilimsel sondaj gemisi Chikyu’yu kullanarak, en erken 2020’lerin başında mantonun sondajını gerçekleştirmeyi amaçlıyor.

Manto, dünyanın yüzeyini kaplayan kabuğun altında bulunur. Gezegenin hacminin yaklaşık yüzde 80’i mantodan oluşur. Yavaş hareket eder, kıtaların sürüklenmesini, depremlere neden olan plak hareketlerini, volkanik ve jeotermal aktiviteyi etkiler.

Mantonun doğrudan gözlemlenmesinin sertliği ve ne kadar su içerdiğini göstermesi bekleniyor ve plaka hareketlerinin daha iyi anlaşılmasına ve gezegenin oluşum biçiminin ortaya çıkmasına yol açıyor.

Eylül Ayında Sondaj İçin En Uygun Bölge Araştırılmaya Başlanacak

Ön çalışma, JAMSTEC’in derin deniz araştırma gemisi Kairei’yi kullanarak, Hawai Adaları’nın kuzeydoğusunda kalan araştırma Eylül ayı ortasından yaklaşık iki hafta sürecek. Araştırma grubu, sondaj ve gözlem için uygun bir yer bulmak için kabuğun kalınlığını ve sıcaklığını ses dalgalarıyla inceleyecektir.

Altı kilometre kalınlığındaki okyanusal kabuk, düzinelerce kilometre kalınlığındaki kıtasal kabuğa göre daha incedir; yani mantoya ulaşmak için daha uygundur. Uluslararası ekip, Hawaii, Meksika ve Kosta Rika’yı sondaj için aday alanlar olarak seçti.

Hawaii’dekilerdeki alanın derinliği yaklaşık dört kilometreyi buluyor, diğer aday yerleşim yerlerinden biraz daha sığ derinlikte. Bununla birlikte, kabuğun ve manto arasındaki sınırın çevresindeki alanın sıcaklığı nispeten düşük – yaklaşık 150 C olarak tahmin edilmekte ve gözlem faaliyetlerinin yapılmasını kolaylaştırmaktadır.

Deniz tabanına altı kilometreye kadar hafif ve sağlam bir sondaj borusu geliştirilmesi uzun zamandır devam eden bir projeydi. Bununla birlikte, JAMSTEC, sondajın teknik olarak kısmen yeni geliştirilen malzemelerin kullanılması nedeniyle mümkün olacağı söyleniyor.

Başka bir sorun; maliyet. Araştırma grubu, projenin sonuçlanması için toplamda 60 milyar Euro’ya ihtiyaç duyduğunu tahmin ediliyor.

Ancak, ön çalışma, bu projenin yeni bir aşamaya girmesi için atılmış büyük bir adım olacak. Araştırmacılar ayrıca okyanus tabanı ve çekirdek arasındaki hattı da inceleme fırsatı bularak, dünyanın oluşum süreci hakkında ip uçları arayacak ve bu alanda mikrobik yaşam formlarının varlığı da araştırılacak.

Kaynak: The Japon News