Petrol ve gaz kuyularının jeotermale dönüşümü: TRANSGEO

Almanya'daki Groß Schönebeck tesisi (kaynak: GFZ)

Merve Uytun 30 May 2026

AB tarafından ortak finanse edilen TRANSGEO projesi sona erdi ve Orta Avrupa bölgesinde kullanılmayan petrol ve doğalgaz sondaj kuyularının jeotermal enerji üretimi için yeniden değerlendirilmesi fırsatlarına ilişkin değerli bilgiler ortaya koydu. Bu bağlamda, GFZ Helmholtz Jeoloji Bilimleri Merkezi’nden Prof. Dr. Hannes Hoffmann ve TRANSGEO projesinin çalışma grubu lideri, girişimin bazı sonuçlarını paylaştı.

2023 yılında başlatılan TRANSGEO projesi, petrol ve doğalgaz altyapısının etkin bir şekilde yeniden kullanımına yönelik kavramlar ve teknolojiler geliştirmeyi amaçlıyordu. Projeye Almanya, Avusturya, Macaristan, Hırvatistan ve Slovenya’dan 11 ortak kurum katıldı ve proje Nisan 2026’da resmen sona erdi.

Profesör Hoffmann’ın açıkladığı gibi, eski petrol ve doğalgaz kuyularının yeniden kullanımı, yeni derin jeotermal kuyular açma zorunluluğunu ortadan kaldırarak jeotermal enerjinin en önemli zorluklarından birini çözmektedir. Böyle bir sistem geliştirilebilirse, hidrokarbon üretim bölgeleri için değerli bir fırsat sunmaktadır. Örneğin, Almanya’da ele alınan bölgeler arasında Saksonya-Anhalt, Mecklenburg-Vorpommern, Brandenburg, Baden-Württemberg ve Bavyera yer almaktadır.

Petrol ve doğalgaz kuyularının yeniden kullanımının ekonomik fizibilitesini belirleyen faktörler

Eski petrol ve doğalgaz sondaj kuyularının büyük bir envanterine rağmen, bunların çoğunluğu artık yeniden kullanım için uygun değil. Almanya örneğinde, çalışmada tespit edilen 20.000 derin kuyunun çoğu ya tamamen kapatılmıştı ya da onlarca yıllık geçmişe sahipti. Ayrıca, sorumlulukla ilgili yasal belirsizlikler de herhangi bir yeniden kullanım projesini daha karmaşık hale getirecekti.

Teknik olarak yeniden kullanılabilen sondaj kuyularının %1 ila %10’u için ekonomik fizibiliteyi belirlemede dikkate alınması gereken başka faktörler de vardı. TRANSGEO projesinin sonuçlarına göre, üç faktörün bir araya gelmesi gerekmektedir:

• Teknik olarak güvenli ve nispeten yeni bir sondaj kuyusu
• Uygun jeolojik koşullar
• yakındaki bir ısı talebi

Proje sonuçları, ısıtma stratejilerini genişletmek ve çeşitlendirmek isteyen belediyelere, kamu hizmeti kuruluşlarına ve enerji tedarikçilerine fayda sağlayabilir. Ayrıca politika yapıcılara ve yöneticilere de yol gösterici niteliktedir. Sonuç olarak, jeotermal enerji arzı için fırsatlar yaratmak, yerel, istikrarlı ve iklim dostu bir ısı kaynağı için ek seçenekler sunar.

Almanya’da pilot proje

TRANSGEO projesi kapsamında ekip, sondaj verilerinin kapsamlı bir envanterini çıkardı, potansiyel ısı rezervuarlarının jeolojik değerlendirmesini yaptı, yeniden kullanılabilirlik konusunda teknik testler gerçekleştirdi ve beklenen ısı çıkışının modellemesini yaptı. Ayrıca, özellikle üçü Almanya’da olmak üzere sekiz pilot bölgede ekonomik ve yasal çerçeve de incelendi.

Almanya’nın Brandenburg eyaletindeki Groß Schönebeck’te bulunan GFZ jeotermal araştırma sahasında, Danimarkalı  girişim şirketi  Green Therma ile ortaklaşa yürütülen bir pilot proje önümüzdeki yaz devreye alınacak. Bu pilot proje, yenilikçi vakum yalıtımlı çift borulu bir sistem kullanarak derin, kapalı jeotermal sondalardan elde edilen ısı üretimini değerlendirmeyi amaçlıyor.

Kaynak: ThinkGeoEnergy